Sekcje branżowe NSZZ „Solidarność” 1980-1981

W Referacie Sprawozdawczym Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ  „Solidarność” (przedstawionym członkom KKP na posiedzeniu w dniach 2–3 września 1981 r.) wskazywano, że sprawa branż jest bardzo złożona i jest przedmiotem licznych dyskusji. W sierpniu 1981 r. w Związku funkcjonowało 145 sekcji branżowych. Większość działaczy „Solidarności” zdecydowanie popierała strukturę regionalną i przeciwstawiała się organizacjom branżowym.


Problem branż w Referacie Sprawozdawczym KKP streszczono w następujący sposób:
Liczono na to, ze zbudowana zostanie struktura krzyżowa, w której poszczególni związkowcy poprzez swoje organizacje zakładowe będą uczestniczyć jednocześnie w paru, jeśli nie w kilka krzyżujących się zakresami sekcjach branżowych i zawodowych. Z drugiej strony, struktura gospodarki państwowej i istnienie branżowych związków zawodowych sprawiały, że związek musiał wstępować w podziały pozytywnie, poprzez negocjacje, bądź negatywnie, poprzez ich zakaz. W tych wypadkach odczuwano potrzebę dobrze zorganizowanej reprezentacji pracowników w danej kategorii zawodów lub zakładów pracy oraz odpowiednio wyspecjalizowanej ekspertyzy. Stąd koncepcja sekcji jako ciał konsultatywno-opiniodawczych, nie mających uprawnień  władczych wobec poszczególnych organizacji zakładowych i przygotowujących tylko układy zbiorowe do zatwierdzenia przez władze Związku.
W  praktyce problem reprezentacji interesów branżowych i zawodowych w „Solidarności” nie został jeszcze rozwiązany. Istnieją regiony, które wręcz uniemożliwiały jakąkolwiek formalizację działania odpowiednich kontaktów i często też sekcje prowadzą  rozmaite negocjacje z administracja gospodarczą niezależnie od władz związkowych. Osobną sprawą jest konieczność zapewnienia, aby komisje koordynacyjne sekcji były reprezentatywne dla wszystkich zakładów pracy danej branży czy dla wszystkich sekcji zawodowych w poszczególnych organizacjach zakładowych.

Opór przeciwko rozbudowie struktur branżowych i zawodowych wewnątrz Związku wynika z poczucia zagrożenia, jakie to by przyniosło dla organizacji terytorialnej, jak też z dążenia do wyrównania szans różnych branż i zawodów. Trudno byłoby w chwili obecnej dokonywać zbyt daleko idących rozstrzygnięć, skoro rozpoczynająca się reforma gospodarcza najprawdopodobniej zmieni strukturę gospodarki Polski na tyle, że aktualne podziały stracą na istotności. Można jednak wskazać już w tej chwili na dwa istotne zagadnienia. Po pierwsze – niezależnie od podziałów branżowych i zawodowych istnieją jeszcze inne kategorie interesów i potrzeb związanych z pracą, które wymagają należytej artykulacji poprzez podobnie jak sekcje zawodowe czy branżowe zorganizowaną instytucje konsultatywno-opiniodawczą. Będą to więc potrzeby członków Związku już nie pracujących – emerytów i rencistów, jak też potrzeby ludzi dopiero uczących się praktycznie zawodu. Istnieją poza tym rozmaite kategorie społeczne pracowników, jak np. kobiety czy liczni w Związku tzw. chłopo-robotnicy, które również muszą być objęte jakimś systemem konsultacji i przedstawicielstwa. Specyfika, a nie tylko siła przebojowa tzw. wiodących czy wielkich zakładów pracy, doprowadziła do utworzenia „Sieci”, która jest właśnie przestrzegającą modelu statutowego sekcją wielkich zakładów pracy, mogących poza tym brać udział w innych sekcjach, stosownie do swojej branży. Tak wiec, jeżeli w Związku mówi się „sekcje branżowe i zawodowe”, to w rzeczywistości trzeba mieć na myśli i „inne”.

Pierwsze sekcje branżowe powstały już aa terenie Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r. Potrzeba ich funkcjonowania ujawniła się z całą mocą w okresie realizacji pkt 6 Porozumienia Gdańskiego w sprawie podwyżek związanych ze wzrostem kosztów utrzymania, w grudniu ubiegłego roku istniało już ponad 70 sekcji, w sierpniu 1981 – 145.
Krajowa Komisja Porozumiewawcza dwukrotnie w ubiegłym roku /listopad, grudzień/ zabierała głos w sprawie miejsca i roli sekcji branżowych i zawodowych w strukturze naszego Związku stwierdzając za każdym razem, ze mają one charakter pomocniczy i konsultacyjny dla władz Związku. Powołany przez KKP specjalny zespół do spraw weryfikacji powstałych sekcji stwierdził m.in., że statut w sposób niewystarczający i nieprecyzyjny wytacza ramy działania sekcjom branżowym /zawodowym/ i jest w znacznym stopniu nieaktualny w stosunku do rzeczywistości. W związku z tym istnieje potrzeba wytyczenia przez KKP ogólnych ram działania sekcji. Poza tym zespół stwierdził, że znaczna cześć sekcji zajmuje się niezależnie podobnymi problemami i że pożądane byłoby powołanie kilkunastu sekcji problemowych. Komisja uznała te wnioski za zasadne i 27 maja 1981 r. uchwaliła trzy dokumenty, stanowiące podstawę funkcjonowania i powoływania sekcji, ramowy statut wewnętrzny i uchwałę w sprawie sekcji problemowych.
Poszczególne sekcje w ciągu ostatniego roku wywierały silną presję na KKP w cela uzyskania jej zgody na renegocjacje warunków płacy i pracy w obrębie branż i zawodów, w których imieniu występowały. Krajowa Komisja Porozumiewawcza w sierpniu 1981 r. nie wypracowała odpowiedniego systemu określania hierarchii postulatów płacowych i socjalnych w stosunku do wszystkich grup branżowych i zawodowych. W ostatnich dniach sierpnia zadanie to zlecono II Konferencji Krajowych Sekcji Branżowych i Zawodowych.

Leszek Biernacki

wszechnica@solidarnosc.org.pl

Dodaj komentarz