Obrady KKP NSZZ „Solidarność”, Gdańsk 31 III 1981


27 marca 1981 r. strajk ostrzegawczy objął całą Polskę. Wzięli w nim udział nie tylko członkowie „Solidarności”, ale także związki branżowe i członkowie partii, a wiele organizacji partyjnych przesłały do KC PZPR uchwały krytykujące postępowanie władz.

W dzień po strajku głos zabrał prymas Wyszyński, który w dramatyczny sposób zaapelował do przedstawicieli „Solidarności” zebranych 28 marca 1981 r. w Warszawie o odpowiedzialność za ludzkie życie, aby chcąc wiele, nie stracić tego, co ma się dziś. Prymas przypominał, że największą cnotą jest roztropność i rozwaga, apelował: „Na razie jeszcze jesteśmy u siebie w domu, ale kto zaręczy, jak długo tak będzie? [...] Musimy być świadomi, że ludzie ci gotowi są bronić swoich układów politycznych w swoich narodach chociażby kosztem Polski”[1].

30 marca 1981 r. wieczorem, po długich i dramatycznych negocjacjach, parafowano tekst porozumienia. Sposób jego zawarcia – fakt, że początkowo tej decyzji nie zaakceptowała KKP, ani regionalne MKZ, przyniósł negatywne skutki. Przed kamerami telewizyjnymi komunikat odczytał Andrzej Gwiazda, który był przeciwnikiem takiego trybu powzięcia tej decyzji, choć samą decyzję popierał.

31 marca 1981 r. w zakładach pracy przeważały opinie popierające porozumienie. Tego dnia o godz. 17.00 w sali BHP Stoczni Gdańskiej rozpoczęły się obrady KKP. Odwołano zapowiedź strajku generalnego. Nie przyjęto rezygnacji Andrzeja Gwiazdy, który złożył dymisję. W proteście przeciwko sposobowi podejmowania decyzji przez Wałęsę z funkcji rzecznika prasowego związku zrezygnował Karol Modzelewski.


[1] Stefan kardynał Wyszyński Prymas Polski, Nauczanie społeczne 1946–1981, Warszawa 1990.



Archiwalny zapis rozmów KKP w Stoczni Gdańskiej 31 III 1981 r.


1.Taśma pierwsza

Otwarcie obrad przez Lecha Wałęsę. Andrzej Celiński zapowiada porządek obrad. Bożena Rybicka odczytuje protokół rozmów KKP NSZZ „Solidarność” z rządem – Lech Wałęsa i Celiński dopowiadają jego zawartość. Głos Zbigniewa Bujaka ze sprzeciwem wobec szczegółowemu zdawania relacji z rozmów.

Marian Jurczyk i Wiesław Chrzanowski o rozmowach w grupie roboczej w niedzielę (w rozmowach z prokuratorami o abolicji brali udział Jurczyk, A. Gwiazda, Chrzanowski i Jan Olszewski).  Relację dopowiada Jurczyk i Gwiazda.

Andrzej Słowik referuje prace drugiej grupy, która negocjowała sprawy rolników („S” reprezentowali: Leszek Biniarski z Bydgoszczy, prof. Andrzej Stelmachowski, prof. Romuald Kukołowicz, Rafał Kasprzyk i Słowik).

Bożena Rybicka odczytuje kolejny protokół ze spotkania przedstawicieli KKP z rządem 30 marca 1981 r. Celiński uzupełnia odczytany protokół.

Odtworzenie z taśmy magnetofonowej przemówienia prymasa kardynała Stefana Wyszyńskiego.


AKK”S” taśma nr N_3_03, czas nagrania 01:31:34


Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.



2. Taśma druga

Dokończenie nagranego przemówienia prymasa kardynała Stefana Wyszyńskiego do przedstawicieli „S”. Odczytanie listu Jana Rulewskiego skierowanego do członków KKP i dziennikarzy. Komentarz do listu Lecha Wałęsy.

Początek dyskusji. Odczytanie pełnego tekstu porozumienia z rządem. Pytania i wypowiedzi na temat związku rolników: Antoni Kopaczewski, Edward Strzyżewski (Toruń), Wałęsa, Andrzej Słowik, Wałęsa, Jan Kułaj, Wałęsa, Słowik, Piesiak (Jelenia Góra), Elżbieta Petrykus (Koszalin), Wądołowski (Szczecin), Lech Dymarski (Poznań), Wałęsa, Adam Niezgoda (Zielona Góra), Wałęsa, Niezgoda, przedstawiciel rolników z Bydgoszczy, Gabriel Janowski, Romuald Kukołowicz, Wałęsa, Dymarski, Kułaj, Wałęsa, Edward Strzyżewski, Słowik, Niezgoda, Wałęsa, Dymarski i in.


AKK”S” taśma nr N_3_03a, całkowity czas nagrania 01:32:14


Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.



3. Taśma trzecia

Dyskusja o sprawach rolników. Wystąpienia: Słowik, Wałęsa, Dymarski, Wądołowski, Stanisław Baumgart, Wałęsa, Kułaj, Edward Strzyżewski, Słowik, Niezgoda, nn, Wądołowski, Chrzanowski, Kułaj (?), Chrzanowski. Marian Nowicki (Włocławek) – wniosek formalny o zakończenie dyskusji na tematy rolnicze. Dalsze wypowiedzi: Andrzej Rozpłochowski (Katowice), Jerzy Szulc, Marian Jurczyk, Alojzy Szablewski – o spotkaniu z posłami z woj. gdańskiego, Jan Kułaj, Wądołowski – podsumowanie dyskusji o związku rolniczym.

Dyskusja o „Porozumieniu bydgoskim”: Krzysztof Gotowski (Bydgoszcz), Jan Barczak (Lublin), Ryszard Kalinowski, Zbigniew Kokot (Częstochowa), Kurnatowski (Słupsk), Lech Dymarski, Karol Modzelewski, Wałęsa, Zbigniew Przydział (Wrocław), Mirosław Krupiński (Olsztyn), Ryszard Sawicki (Lubin), Elżbieta Patrykus, Adam Niezgoda, Tadeusz Jedynak, Adam Kopaczewski, Patryk, Antoni Kopaczewski – krótki fragment.


AKK”S” taśma nr N_3_03b, czas nagrania 01:44:57 (przycięte do 01:15:39)


Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.



4. Taśma czwarta

Dalszy ciąg dyskusji o zawartym porozumieniu: dokończenie wystąpienia Antoniego Kopaczewskiego, Marek Wach (Tychy), Antoni Kopaczewski, Alojzy Szablewski (Gdańsk) – oświadczenie 22. zakładów Wybrzeża z poparciem zawieszenia strajku i wotum zaufania dla negocjatorów na czele z Wałęsą, Andrzej Cierniewski, Wałęsa, Wądołowski (Szczecin), Zbigniew Bujak – problem prasy zagranicznej (przegłosowano wyproszenie z sali dziennikarzy zagranicznych i krajowych spoza „Solidarności”, następnie pozwolono im pozostać), Szablewski, nn.

Głosowanie za odwołaniem strajku generalnego: 25 za odwołaniem, 4 przeciw, 6 głosów wstrzymujących.

Wypowiedź Andrzeja Gwiazdy – w sprawie zdefiniowania pojęcia gotowości strajkowej. Wypowiedzi w sprawie gotowości strajkowej: Lech Wałęsa, Mirosław Krupiński, Wądołowski, Antonii Kopaczewski, Andrzej Słowik.

Powrót do dyskusji na temat podpisanego porozumienia: Dobrowolski (Głogów), Przybylski (Grudziądz), Wałęsa, Słowik, przedstawiciel MKZ Konin, Zbigniew Przydział (Wrocław), Zbigniew Frasyniuk (Wrocław),  Wałęsa, Marek Wach – o zapłacie za strajk, Elżbieta Potrykus.

Andrzej Celiński – kwestie formalne; Dymarski (Poznań) – wniosek o zmianę przewodniczącego zebrania (przeszedł, wnioskodawca został przewodniczącym); mec. Siła-Nowicki w sprawie formalnej parafowania porozumienia; Kalinowski; Niezgoda; Anna Skowrońska (ekspert prawny MKZ Słupsk); Bogdan Lis; Dymarski; Gwiazda (od 01:15) – wniosek o przedyskutowanie porozumienia, powołanie grup roboczych, przełożyć dyskusję nad końcowym tekstem na następny dzień; Sanocki (MKZ Nysa), Bogdan Lis: propozycja tekstu oświadczenia – przegłosowano.

Dyskusja nad sprawami formalnymi, luźne głosy, m.in. Wałęsy, Frasyniuka, Gwiazda, Wojciech Ziembiński – w sprawie więźniów politycznych.


AKK”S” taśma nr N_3_03c, czas nagrania 01:51:34


Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.


5. Taśma piąta

AKK”S” taśma nr N_3_04, czas nagrania 00:30:05


Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.


Dodaj komentarz